Gezondheid

PCOS, wat is het en wat kun je doen?

In dit artikel leg ik je uit wat PCOS is, waarom je met PCOS minder menstruaties hebt en minder makkelijk zwanger kunt raken én ik leg je uit wat je er aan kunt doen.
Het is een vrij technisch verhaal 😋 Ik wilde namelijk super graag uitleggen hoe verschillende hormonen in je lichaam werken en hoe ze met elkaar in verbinding staan. Soms komt daar wat jargon (vaktaal) bij kijken. Vind je het te ingewikkeld? Lees dan alleen het kopje ‘wat is PCOS’ en ‘wat kun je doen?’ 😊

Wat is PCOS?

Poly: meerdere
Cysteus: vochtblaasjes (cysten)
Ovarium: eierstok
Syndroom: dit betekent dat het een verzameling van symptomen is en geen ziekte. Het betekent ook dat niet alle symptomen bij elke vrouw hoeven voor te komen.

Op de afbeelding hier onder zie je links een eierstok van een vrouw zonder PCOS en rechts een eierstok van een vrouw met PCOS.
Links zie je een follikel ontwikkelen die steeds groter wordt en uiteindelijk als het eitje rijp is, knapt het follikel en vindt er een eisprong plaats.
Rechts zie je ook een follikel ontwikkelen, maar het follikel ontwikkelt niet helemaal goed waardoor er geen volledige rijping plaatsvindt. Omdat er geen volledige rijping plaatsvindt vindt er vervolgens ook geen eisprong plaats en daardoor ook geen menstruatie. De onderontwikkelde follikels blijven in de eierstokken achter en worden cysten genoemd. Deze kunnen ook door middel van een echo gezien worden.

PCOS is te herkennen aan de volgende kenmerken:

  • Er zijn geen tot minder dan 8 menstruaties per jaar;
  • Mannelijke kenmerken zoals overbeharing op ‘mannelijke plekken’ zoals op de borst en boven de lip, maar ook acné;
  • Overgewicht (hoeft niet altijd);
  • Er zijn meer dan 10 vochtblaasjes te zien in één of in beide eierstokken. Dit wordt bekeken door middel van een echo. PCOS wordt vaak op deze manier gediagnosticeerd.

PCOS leidt tot een verminderde vruchtbaarheid waardoor het moeilijker is zwanger te worden. Veel vrouwen komen er pas achter nadat ze zijn gestopt met de pil.

Hormoonbalans speelt een grote rol

De follikels kunnen bij een vrouw met PCOS moeilijk tot groei en ovulatie komen door een verstoring in de natuurlijke hormoonbalans. Over het algemeen spelen de volgende hormonen een rol:

  • Testosteron (vaak teveel)
  • LH, luteïniserend hormoon. Dit is het hormoon dat de eisprong opwerkt (vaak teveel)
  • Insuline, het hormoon dat de bloedsuiker regelt (vaak teveel)
  • FSH, follikel stimulerend hormoon. Dit is het hormoon dat de rijping van eiblaasjes stimuleert (vaak te weinig)
  • Oestrogeen (vaak teveel)

Het LH (luteïniserend hormoon), stimuleert de eisprong (ook wel ovulatie genoemd). Een eitje moet in dat geval wel genoeg gerijpt zijn. Ook om ook daadwerkelijk bevrucht te kunnen worden. Het FSH (Follikel Stimulerend Hormoon) zorgt voor de rijping van een follkikel in de eierstokken.
Een vrouw met PCOS maakt vaak teveel oestrogeen aan. Dit remt de vorming van FSH en bevordert LH afgifte. Hierdoor komt het follikel niet voldoende tot ontwikkeling. 

Een teveel aan LH stimuleert vervolgens de productie van testosteron in de eierstokken. Een teveel aan testosteron kan tot gevolg hebben dat je last krijgt van ‘mannelijke kenmerken’ zoals overbeharing, maar ook acne en haaruitval. Dit zijn dan ook kenmerken die bij PCOS horen.

Vervolgens krijg je vaak ook last van een teveel aan oestrogeen in verhouding tot progresteron. Deze twee moeten altijd in balans zijn ten opzichte van elkaar. Daalt progresteron, maar oestrogeen niet? Teveel aan oestrogeen. Stijgt oestrogeen, maar progresteron niet? Teveel aan oestrogeen. Snap je ‘m?
Progesteron wordt aangemaakt in het gele lichaam. Zo wordt de follikel genoemd na de eisprong. Het probleem bij PCOS is dat je vaak geen of een zeer onregelmatige cyclus hebt. Daardoor wordt er minder progesteron wordt aangemaakt, want de aanmaak van progesteron vindt pas plaats ná de eisprong. Maar de eisprong vindt vaak niet plaats. Dus is er eerder een overproductie van oestrogeen ten opzichte van progesteron.
Ook testosteron wordt in de vetcellen omgezet naar oestrogeen. Een teveel aan testosteron zorgt dus ook voor teveel oestrogeen. En zo is de cirkel dus rond.

Insulineresistentie

Insuline is het hormoon wat onze bloedsuikerspiegel reguleert. Als teveel glucose in het bloed is zorgt insuline ervoor dat de glucose wordt opgenomen in de cellen. Zie de afbeelding hier onder.
Insuline bindt daarvoor aan een ‘receptor’. Dit is een soort poortje op de cel. Als insuline bindt mag glucose de cel in. Als de bloedsuikerspiegel te vaak te hoog is, kan de cel zichzelf beschermen door het aantal receptoren tijdelijk te verminderen.
Dat zie je op het onderste plaatje hieronder (insulin resistant cell). Meerdere receptoren staan ‘uit’. Hierdoor kan insuline niet zo makkelijk meer binden en kan glucose niet makkelijk worden opgenomen in de lichaamscellen.
Insulineresisitentie is een van de belangrijkste oorzaken van PCOS. Zo’n 90% van de vrouwen met PCOS is insulineresistent.

Door de insulineresistentie zijn de insulinewaarden in je bloed verhoogd. Hormonen staan allemaal met elkaar in verbinding. Insuline is ook een hormoon en beïnvloedt de aanmaak van testosteron in de eierstokken. Insuline zorgt er namelijk voor dat er frequenter GnRH wordt gemaakt door de hypothalamus. De hypothalamus is een onderdeel van de hersenen (zie het plaatje hieronder om te zien wat ik bedoel) 🙂

Meer GnRH zorgt er vervolgens voor dat er meer LH wordt gemaakt, want meer GnRH leidt tot meer afgifte van LH relatief aan FSH. Een hogere LH zorgt ervoor dat er meer testosteron wordt gemaakt. Vanuit testosteron wordt vervolgens oestrogeen gemaakt. Als de hoeveelheid oestrogeen in het bloed hoog is, wordt hierdoor de afgifte van FSH geremd en de afgifte van LH gestimuleerd. Oftewel: hierdoor ontstaat een disbalans in de verhouding tussen LH en FSH. Hier onder zie je hoe die signalen in je lichaam worden doorgegeven.

Wat kun je doen?

Gelukkig kunnen we zelf invloed uitoefenen op onze hormonen. Dat doe je met de juiste voeding, suppletie, beweging en voldoende rust. Hier heb ik een lijstje met dingen die erg belangrijk zijn:

  • Eet niet te vaak op een dag. Dit is belangrijk om de insulineresistentie binnen de perken te houden. Bouw langzaam af naar het liefst 3 maaltijden per dag.
  • Intermittent fasten helpt ook bij het verbeteren van de insuline gevoeligheid.
  • Naast het minderen van het aantal maaltijden en het interemittent fasten, raad ik aan om voor het ontbijt te gaan bewegen. Wandelen, fietsen of een andere sport.
  • Eet zo puur mogelijk. Haal verse producten in huis en vermijd snelle suikers.
  • Eet elke dag gezonde vetten. Denk dan aan vette uit olijfolie, koolzaadolie, noten, zaden, avocado en vette vis. Ik adviseer vaak een eetlepel olijfolie of koolzaadolie aan de kwark/yoghurt/havermout toe te voegen. Of over een salade. Noten en zaden kunnen ook bij kwark/yoghurt/havermout/salade gegeten worden.
  • Eet niet teveel koolhydraten. Ik raad aan om je koolhydraten – vetten – eiwitten in de volgende verhouding te eten: 40% – 30% – 30%. Ongeveer hè😉
  • Supplementen om je bloedsuikerspiegel te reguleren. Een belangrijk supplement hiervoor bij PCOS is D-Chiro Inositol (afgekort DCI).
  • Voldoende vitamine D3 is heel belangrijk. Vitamine D3 wordt aangemaakt onder invloed van zonlicht. Lekker naar buiten dus!
  • Afvallen kan ook belangrijk zijn (afhankelijk van wat je gewicht is natuurlijk). Kijk dus eens of je meer kunt gaan bewegen. Vooral krachttraining is erg effectief (helpt bij het stabiel houden van je bloedsuikerspiegel), maar zoek met name een sport die jij leuk vindt. Afvallen is belangrijk omdat vetweefsel oestrogeen produceert.
  • Drink minder tot geen koffie (de cafeïne in koffie verhoogt je cortisol levels);
  • Eet voldoende groenten, het liefst groene groenten. Ik raad altijd 500 gram per dag aan;
  • Andere ondersteunende supplementen, maar neem daarvoor even contact op.
  • Stress reguleren. Stress kan ook een grote rol spelen bij PCOS. Lees daarvoor even verder onder het volgende kopje 👇
  • Hou je cyclus bij in een app. Zo kun je kijken of de aanpassingen die je toepast voor verbetering zorgen 😊

Stress!

Niet alle vrouwen met PCOS hebben insulineresistentie. In dat geval is stress vaak een grote boosdoener. Onder invloed van stress wordt namelijk het hormoon cortisol aangemaakt. Om cortisol te maken is het hormoon progesteron nodig. Hoge cortisolwaarden betekent dus minder progesteron. Hoe dat werkt zie je op het plaatje hieronder. Vanuit cholesterol wordt progesteron aangemaakt, maar daar wordt vervolgens cortisol van gemaakt voor de stressreactie.
Minder progesteron betekent dat er in verhouding meer oestrogeen aanwezig is. Teveel oestrogeen? Dan begint alles weer van voor af aan (zie het kopje ‘Hormoonbalans speelt een grote rol’).
Chronische stress kan op termijn ook weer tot insuline resistentie leiden.

Tot slot

Ik hoop dat je nu beter begrijpt welke processen er in je lichaam gaande zijn en op welke manier je hier invloed op kunt uitoefenen. Wil je hier hulp bij? Neem dan even contact met mij op 😊

Geen reacties

    Geef een reactie

    Maak afspraak